ATATÜRK'ÜN YAZDIĞI GEOMETRİ KİTABİ HAKKINDA

Atatürk, ölümünden bir buçuk yıl kadar önce, üçüncü Türk Dil kurultayından hemen sonra 1936 – 1937 yılı kış aylarında kendi eliyle Geometri isimli bir kitap yazmıştır. Bu 44 sayfalık yapıttaki boyut, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesit, çember, teğet, açı, açıortay, içters açı, dışters açı, taban, eğik, kırık, yatay, düşey, yöndeş, konum, üçgen, dörtgen, beşgen, köşegen, eşkenar, ikizkenar, paralelkenar, yanal, yamuk, artı,eksi, çarpı, bölü, toplam, oran, orantı, türev, alan, varsayı gerekçe gibi terimler Atatürk tarafından türetilmiştir.

Bu konuyla ilgili Ömer L. Örnekol’un tarihsel bir anısını sizlerle paylaşıyorum



Atatürk, Sivas'a son kez 13 Kasım 1937 tarihinde geldiklerinde, kendilerini, Sivas Lisesinin Kızılırmak oymağı İzcileri olarak istasyonda karşıladık. Yanlarında Kültür bakanı Saffet Arıkan, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Sabiha Gökçen, İsmail Hakkı Tekçe ve yaveri Naşit Mengü bulunuyorlardı.

Atatürk, lise müdürü matematik öğretmeni Ömer Beygo ve baş yardımcısı, felsefe öğretmeni Faik Dranaz ve öteki ilgililerle birlikte, doğrudan doğruya liseye geldiler. Burada, ilkin, 4 Eylül 1919'da tarihsel kongrenin toplandığı kongre salonunu ve özel odalarını gezdiler ve duygulandılar. Sonra topluluk halinde, lisenin 9 A sınıfında, programdaki geometri (o zamanki adıyla hendese) dersine girdiler. Bu derste bir kız öğrenciyi tahtaya kaldırdılar. Öğrenci, tahtada çizdiği koşut iki çizginin, başka iki koşut çizgiyle kesiştiğini kesişmesinden oluşan açıların arapça adlarını söylemekte zorluk çekiyor ve yanlışlıklar yapıyordu. Bu durumdan etkilenen Atatürk, tepkisini “Bu anlaşılmaz Arapça terimlerle öğrencilere bilgi verilemez. Dersler Türkçe yeni terimlerle anlatılmalıdır” diyerek belirtip ve tebeşiri eline alıp, tahtada çizimlerle “zaviye” nin karşılığı olarak açı, “dılı” nın karşılığı olarak “kenar”; müselles”in karşılığı olarak üçgen gibi Türkçe yeni terimleri kullanarak, birtakım geometri konularını ve bu arada Pisagor teoremini anlattılar.

Atatürk, bugün dilimizde karşılığı “koşut” olan “muvazi” sözcüğünün yerine kullandıkları “paralel” teriminin kökenini açıklarken, Orta Asya'daki Türklerin, kağnının iki tekerleğinin bir dingile bağlı olarak duruş biçimine “para” adını verdiklerini söylediler.

Büyük Önderimiz Atatürk, bu derste aynı zamanda Kültür Bakanına, ders kitaplanın birkaç ay içinde Türkçe terimlerle yeniden yazdırılıp, bütün okullara ulaştırılmasını buyurdular.

Bu tarihsel olaya, Sivas Lisesinin öğrencisi olarak tanık olmam benim için mutlu ve unutulmaz bir anıdır.

Ömer L. Örnekol, Bilim ve Teknik Dergisi, Kasım 1982.


Kalıcı Bağlantı Yorum (75) Yorum yaz!

Yorum yaz! :: Arkadaşına Gönder!

75 yorum yazılmıştır
  1. Yazan: sevim | Tarih: 2009-11-04 12:33:30
    Konu: salak
    bıok gibi şerefzizler

    Bağlantı »

  2. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-10-22 18:41:31
    Konu: ATATÜRK'ün geometri kitabı
    yaaaaaaaaw kardeşim konuyla uzaktan yakından ilişkisi yoq yaww

    Bağlantı »

  3. Yazan: kimse | Tarih: 2009-10-20 19:11:46
    Konu: site
    site hiiiiiiiiiiçççççç ama hiççççççç güzel deil bir kere onu söleyeyiim de anlatılışo da yanlış ödevime de hiç ama hiç yardımcı olmadıııııı doğğğrusuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu

    Bağlantı »

  4. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-10-18 18:30:43
    Konu: ödev
    sperrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr

    Bağlantı »

  5. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-09-24 19:26:21
    Konu: top
    siktir sitene virüs göndercem top

    Bağlantı »

  6. Yazan: ozan bılgen | Tarih: 2009-07-18 05:08:59
    Konu: ataturk ve onu tanımayan haınler
    su portalda gordugum yorum yazılarını keske gormese ıdım alı cenap ve cok muhterem turk mılletı genclıgı edep adabınızı lutfen takınınız burada adamemek vermızs ve bızlerın odevlerını veyahut genel kultur acısından yararalanmak ıcın yazmıs kalkmıs aranızdan bazı ınsanlıktan cıkmıs seytan karıhatına gırmıs ler ataturke dıl uzatmaya yeltenmekteler ucuzluk yapmayın dag basında bır kertenkele bıle sızden daha zekıdır okuyunuz anlayınız uc nokta koyarım

    Bağlantı »

  7. Yazan: MELİS | Tarih: 2009-05-21 14:32:19
    Konu: ATATÜRK
    BENİM ÖDEVİME ÇOOOK YARDIMCI OLDU SAĞOLUN

    Bağlantı »

  8. Yazan: selda | Tarih: 2009-05-20 17:49:31
    Konu: geometri kitabı
    ya süper ödevime çok yardımcı oldu çok teşekkür ederim çok saolun:D:)

    Bağlantı »

  9. Yazan: mezarcı | Tarih: 2009-05-12 15:45:29
    Konu: mesaj
    ğüzel olmuşşşşşşş tkrler

    Bağlantı »

  10. Yazan: veli ve ahmet | Tarih: 2009-05-11 17:24:38
    Konu: atakürt
    iğrenç olmuş allah topunuzun belasını versin oruspu çocukları

    Bağlantı »

  11. Yazan: hilal | Tarih: 2009-05-07 21:31:35
    Konu: geometri
    :)

    Bağlantı »

  12. Yazan: Merwe KARACA | Tarih: 2009-05-05 16:15:35
    Konu: Atatürk'ün geometri kitabı hakkında bilgiler
    bence arkadaslar cok güzel kufur gıbı olmasın ama toplar begenmeyenler

    benım msn adresımı alnıza gerek yok arkadaslar ama isteyenlere veremem cunku bılmesınler ne olucak kı?

    ben sızın yerınızde olsaydım atatürk'e tesekkür ederim ama yanı ben oyle bısey soylemedım dıye darılma bozulma olmasınn!!!



    by



    mutlu son

    Bağlantı »

  13. Yazan: recep | Tarih: 2009-05-02 12:26:46
    Konu: atatürk geometri kitabı
    arklar bence çooooooooookkkkkkkkkk güzel olmuş ödevim harika olacak herkese tavsiye ederim

    Bağlantı »

  14. Yazan: sevim | Tarih: 2009-04-28 14:36:53
    Konu: teşekkür
    atatürke bu kitabı yazdığı için teşekkür ediyorum ödevimde yardımcı olduğu için

    Bağlantı »

  15. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-28 14:25:25
    Konu: geometri kitabı
    yha çok güsel ama bana daha fasla lasım yetmes yha yinede saolun

    Bağlantı »

  16. Yazan: salla gıtsın | Tarih: 2009-04-27 17:58:58
    Konu: :S
    guseLL olmus ama bnm konum bu deıl yınede saol

    Bağlantı »

  17. Yazan: gsli arda | Tarih: 2009-04-26 10:57:37
    Konu: geometri kitabı
    çok güzel kitap bende aynısı var çok güzel bilgiler var

    Bağlantı »

  18. Yazan: meltem | Tarih: 2009-04-24 16:31:01
    Konu: neden
    matematik ödevime hiç yardımcı olmadı yani
    meltem.rozalinda@hotmail.com

    Bağlantı »

  19. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-21 02:35:07
    Konu: geometri
    çok güzel ama biraz daha olsaymış fena olmazmış ya hani felan fıstık

    Bağlantı »

  20. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-19 10:30:22
    Konu: matematik
    teşekkürler ödevime çok yardım cı oldu cidden

    Bağlantı »

  21. Yazan: burçin | Tarih: 2009-04-18 20:22:51
    Konu: geometri
    Gerçekten harika bir site ödevime de çok yardımcı oldu

    Bağlantı »

  22. Yazan: zeynep nur KAYAR | Tarih: 2009-04-17 20:30:05
    Konu: GEOMETRİ
    MATEMATİK DERSİME YARDIMCI OLMASIIII

    Bağlantı »

  23. Yazan: büşra serçeoğlu | Tarih: 2009-04-16 13:23:21
    Konu: kitap
    güzel ama ben bunu 2 günde bitiremem ki
    .............................................:D

    Bağlantı »

  24. Yazan: RUMEYSA | Tarih: 2009-04-15 20:06:13
    Konu: GEOMETRİ
    beatfull sharpemer elçi şelaşşi cagacam leçi

    Bağlantı »

  25. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-15 18:01:39
    Konu: atatürkümmmmmmmmmmmm
    bence güzel ama biraz daha bilgi verseniz süper olacak

    Bağlantı »

  26. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-15 14:57:27
    Konu: çooook ggggggggüüüüüüüüüüzellll
    Çok teşesekkürler yazanlar çok iyi bir yazı çok işime yaradı.TAMDA KONUMDU

    Bağlantı »

  27. Yazan: berfin | Tarih: 2009-04-14 16:14:41
    Konu: atatürk
    bu yazılmıs konu bana cok yardımcı oldu ya bu cok süper

    Bağlantı »

  28. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-13 09:28:22
    Konu: atatürk
    bence cok güzl olmuş hele ilk baş güzel olmuş

    Bağlantı »

  29. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-09 21:38:47
    Konu: Atatürk
    Bence çok güzel olmuş bu yazıyı yazanlara saygılarlave atatürk e saygılarla

    Bağlantı »

  30. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-09 20:33:20
    Konu: atatürk
    ödevlerime çok yaradıııııııııııııı çok güzellllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllliii

    Bağlantı »

  31. Yazan: dilara | Tarih: 2009-04-09 19:03:03
    Konu: iğrenç
    bence iğrenç bi boka benzemiooo.

    Bağlantı »

  32. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-08 20:12:32
    Konu: tam aradığım gibi bi yazı
    yha gerçekten gsl olmuş benimde aradığım yazı tam da buydu

    Bağlantı »

  33. Yazan: berat | Tarih: 2009-04-08 14:43:43
    Konu: odwim
    çok sağolun

    Bağlantı »

  34. Yazan: buranın sahibinin arkadşı | Tarih: 2009-04-06 20:03:00
    Konu: çok mükemmel..çok
    yani ben çok beğendim.bana çok lazımdı.sağolun bunu yapanlar!.canım arkadaşım sağol birtanem...

    Bağlantı »

  35. Yazan: buranın şahibinin arkadaşı | Tarih: 2009-04-06 19:40:26
    Konu: atatürkürk'ün yazdığı geometri kitabı
    valla çok beğendim.ellerinize salık valla harikasınız.çok lazımdı.teşekkürler canım arkadaşım... benim

    Bağlantı »

  36. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-04-02 18:23:26
    Konu: geometri
    herkes kötü şeyler yazmış ama siz onlara bakmayın çok şahane olmuş teşekkürler

    Bağlantı »

  37. Yazan: pornocu | Tarih: 2009-03-25 18:46:32
    Konu: oç

    Bağlantı »

  38. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-03-22 16:43:49
    Konu: qüsel olması
    tesekkürler qüsel olmus isime yaradıxd

    Bağlantı »

  39. Yazan: tugba | Tarih: 2009-03-18 15:55:58
    Konu: tatışma
    siz eger o konuyu anlamıyorsanız o sayfayıda anlamazsınız ama eger anlıyorsanız anlarsınız sayfanın ve sitenin bir şuçu yok bu lafım hepinize

    Bağlantı »

  40. Yazan: yumoş | Tarih: 2009-03-15 22:02:48
    Konu: atatürk ilkeleri
    yha arkadaşlar atatürk ilkeleri dedik girdik 1 syf yazı çıktı.Onu yazamam valla
    kusura bakmayın.Ama olumlu yanından bakarsak güzel:B

    Bağlantı »

  41. Yazan: canan | Tarih: 2009-03-14 12:58:39
    Konu: bu sayfa
    bn ce bu sayfa bilgi vermioo hiç güzel değill yani açıkçası
    inasının asıl istediği bilgi verilmioo bn 18 yaşındayım ve ödevimle ilgili bi çöp b,lgi bulamıyoruumm yaaaa biz de bu siteye girelim kesin bulurumm dedim amaaaaaaaaaaaaa
    hiç bir bilgi yok
    çok kötü bi sayfa bn busayfatyı biada açmam açan larada
    önermemmmmmmmmmmmm sakın açmayınn

    Bağlantı »

  42. Yazan: sevil | Tarih: 2009-03-14 12:54:09
    Konu: atatürk ve bu sayfa
    aslında çok fazla bilgi yokk ama ne güzel ne kötü dicem bn kaçsenedirr öğrenciydinmm ama şimdi mesleğime kavuştum mesela insanlarda aradıklarıı bilgiyi bulamaıyoo ve bn gibi muratlarına eremiyorr lütfen bilginize bilgi katınn olmaz böylee

    Bağlantı »

  43. Yazan: cemre | Tarih: 2009-03-12 16:59:25
    Konu: güzel
    bence çok güzel ve içerikli içerikli değil derlerse çok hata yapmış olurlar bu arada bazılarının msnesini kaydede bilirim belki

    Bağlantı »

  44. Yazan: cemre | Tarih: 2009-03-12 16:54:57
    Konu: yorum
    bu benim performans ödevime çok yaradı saolun teşekkürler.

    Bağlantı »

  45. Yazan: isimsiz | Tarih: 2009-03-08 15:34:15
    Konu: güze degil
    ben bu yazıyı hiç begen medim çünkü bu yazılar çok uzun ve uygun suz hiç bakımlı bir sayfa degil bu sayfayı daha düz gün ve sekil li
    yapabilir ler yanlarını süslüye bilirlerdi ama hiç güzel degil

    Bağlantı »

  46. Yazan: halime | Tarih: 2009-03-08 15:29:46
    Konu: geometri kitabı
    bence çok güzel olmuş yanlız bir bu kitabdan dolayı ben çok zor duruma ve yorucu bir hale düşüyom ve bu kitaba bir akıl erdirebilsem

    Bağlantı »

  47. Yazan: halime | Tarih: 2009-03-08 15:28:35
    Konu: geometri kitabı
    bence çok güzel olmuş yanlız bir bu kitabdan dolayı ben çok zor duruma ve yorucu bir hale düşüyom ve bu kitaba bir akıl erdirebilsem

    Bağlantı »

  48. Yazan: abazaXd | Tarih: 2009-03-04 14:12:41
    Konu: dsads
    ABAZALAR 4N4NIZI SIKIN :D

    Bağlantı »

  49. Yazan: öznur | Tarih: 2009-01-15 19:23:56
    Konu: ödev
    aslında güzel bi siteye benziyor ama sakın ödev yapcaksanız bu siteyi kullanmayın çünkü içerik ve semboller yok

    Bağlantı »

  50. Yazan: sena | Tarih: 2009-01-13 20:48:17
    Konu: Bnnn!!
    ii denemez berbat bi site iğrenç ötesi ezikçe bu arada adresim swe.et.girl@hot...

    Bağlantı »

Yorum yaz!


ATATÜRKİYE